ઓક્સિડેશન આંકની પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને નીચેની પ્રક્રિયા માટે સંતુલિત રાસાયણિક સમીકરણ લખો:
બેઝિક માધ્યમમાં પ્રવાહી હાઇડ્રેઝીન $(N_2H_4)$ ની ક્લોરેટ આયન $(ClO_3^-)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ વાયુ $(NO)$ અને ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
બેઝિક માધ્યમમાં પ્રવાહી હાઇડ્રેઝીન $(N_2H_4)$ ની ક્લોરેટ આયન $(ClO_3^-)$ સાથેની પ્રક્રિયાથી નાઈટ્રિક ઓક્સાઈડ વાયુ $(NO)$ અને ક્લોરાઈડ આયન $(Cl^-)$ ઉત્પન્ન થાય છે.
(N/A) પગલું $1$: ફેરફાર પામતા પરમાણુઓને ઓક્સિડેશન આંક આપો.
$N_2H_4$: $N$ એ $-2$,$H$ એ $+1$
$ClO_3^-$: $Cl$ એ $+5$,$O$ એ $-2$
$NO$: $N$ એ $+2$,$O$ એ $-2$
$Cl^-$: $Cl$ એ $-1$
પગલું $2$: ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઓળખો.
ઓક્સિડેશન: $N$ એ $-2$ થી $+2$ માં બદલાય છે (પ્રતિ $N$ પરમાણુ $4$ ઇલેક્ટ્રોનનો ત્યાગ,$N_2H_4$ અણુ દીઠ કુલ $8$ ઇલેક્ટ્રોન).
રિડક્શન: $Cl$ એ $+5$ થી $-1$ માં બદલાય છે (પ્રતિ $Cl$ પરમાણુ $6$ ઇલેક્ટ્રોનનો સ્વીકાર).
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરો.
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $3$ વડે અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $4$ વડે ગુણો ($24$ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થળાંતર).
$3 N_2H_4 + 4 ClO_3^- \rightarrow 6 NO + 4 Cl^-$
પગલું $4$: બેઝિક માધ્યમમાં $O$ અને $H$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો.
ડાબી બાજુ કુલ $O$: $12$. જમણી બાજુ કુલ $O$: $6$. જમણી બાજુ $6 H_2O$ ઉમેરો.
$3 N_2H_4 + 4 ClO_3^- \rightarrow 6 NO + 4 Cl^- + 6 H_2O$
$H$ પરમાણુઓ તપાસો: ડાબી બાજુ $12 H$ $(3 \times 4)$. જમણી બાજુ $12 H$ $(6 \times 2)$.
સમીકરણ સંતુલિત છે: $3 N_2H_{4(l)} + 4 ClO_{3(aq)}^- \rightarrow 6 NO_{(g)} + 4 Cl_{(aq)}^- + 6 H_2O_{(l)}$
$N_2H_4$: $N$ એ $-2$,$H$ એ $+1$
$ClO_3^-$: $Cl$ એ $+5$,$O$ એ $-2$
$NO$: $N$ એ $+2$,$O$ એ $-2$
$Cl^-$: $Cl$ એ $-1$
પગલું $2$: ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાઓ ઓળખો.
ઓક્સિડેશન: $N$ એ $-2$ થી $+2$ માં બદલાય છે (પ્રતિ $N$ પરમાણુ $4$ ઇલેક્ટ્રોનનો ત્યાગ,$N_2H_4$ અણુ દીઠ કુલ $8$ ઇલેક્ટ્રોન).
રિડક્શન: $Cl$ એ $+5$ થી $-1$ માં બદલાય છે (પ્રતિ $Cl$ પરમાણુ $6$ ઇલેક્ટ્રોનનો સ્વીકાર).
પગલું $3$: ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરો.
ઇલેક્ટ્રોનને સંતુલિત કરવા માટે ઓક્સિડેશન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $3$ વડે અને રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયાને $4$ વડે ગુણો ($24$ ઇલેક્ટ્રોનનું સ્થળાંતર).
$3 N_2H_4 + 4 ClO_3^- \rightarrow 6 NO + 4 Cl^-$
પગલું $4$: બેઝિક માધ્યમમાં $O$ અને $H$ પરમાણુઓને સંતુલિત કરો.
ડાબી બાજુ કુલ $O$: $12$. જમણી બાજુ કુલ $O$: $6$. જમણી બાજુ $6 H_2O$ ઉમેરો.
$3 N_2H_4 + 4 ClO_3^- \rightarrow 6 NO + 4 Cl^- + 6 H_2O$
$H$ પરમાણુઓ તપાસો: ડાબી બાજુ $12 H$ $(3 \times 4)$. જમણી બાજુ $12 H$ $(6 \times 2)$.
સમીકરણ સંતુલિત છે: $3 N_2H_{4(l)} + 4 ClO_{3(aq)}^- \rightarrow 6 NO_{(g)} + 4 Cl_{(aq)}^- + 6 H_2O_{(l)}$
Explore More
Similar Questions
એક મોલ પોટેશિયમ ડાયક્રોમેટ એસિડિક માધ્યમમાં ફેરસ સલ્ફેટના કેટલા મોલનું સંપૂર્ણ ઓક્સિડેશન કરે છે?
Medium
View Solutionનીચેના તત્વયોગમિતિય (stoichiometric) સમીકરણ વિશે સાચા વિધાનો ઓળખો.
$aP_4 + bOH^{-} + cH_2O \longrightarrow dPH_3 + eH_2PO_2^{-}$
$I$. $a+b+c=5$
$II$. $b+c-e=3$
$III$. $H_2PO_2^{-}$ માં $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
$aP_4 + bOH^{-} + cH_2O \longrightarrow dPH_3 + eH_2PO_2^{-}$
$I$. $a+b+c=5$
$II$. $b+c-e=3$
$III$. $H_2PO_2^{-}$ માં $P$ નો ઓક્સિડેશન આંક $+1$ છે.
$Na_2S_2O_3$ દ્વારા $K_2Cr_2O_7$ ના આયોડોમેટ્રિક સ્ટાન્ડર્ડાઇઝેશન દરમિયાન $K_2Cr_2O_7$ નો તુલ્યભાર કેટલો થાય?
Medium
View Solutionઆપેલ અર્ધ-પ્રક્રિયા $Cr_2O_7^{2-} + ZH^{+} + e^- \to Cr^{3+} + H_2O$ માં $Z$ નું મૂલ્ય શોધો.
Medium
View Solutionનીચે આપેલા આયનીય સમીકરણોને સંતુલિત કરો:
$1. Cr_{2}O_{7}^{2-} + H^{+} + I^{-} \to Cr^{3+} + I_{2} + H_{2}O$
$2. Cr_{2}O_{7}^{2-} + Fe^{2+} + H^{+} \to Cr^{3+} + Fe^{3+} + H_{2}O$
$3. MnO_{4}^{-} + SO_{3}^{2-} + H^{+} \to Mn^{2+} + SO_{4}^{2-} + H_{2}O$
$4. MnO_{4}^{-} + H^{+} + Br^{-} \to Mn^{2+} + Br_{2} + H_{2}O$
$1. Cr_{2}O_{7}^{2-} + H^{+} + I^{-} \to Cr^{3+} + I_{2} + H_{2}O$
$2. Cr_{2}O_{7}^{2-} + Fe^{2+} + H^{+} \to Cr^{3+} + Fe^{3+} + H_{2}O$
$3. MnO_{4}^{-} + SO_{3}^{2-} + H^{+} \to Mn^{2+} + SO_{4}^{2-} + H_{2}O$
$4. MnO_{4}^{-} + H^{+} + Br^{-} \to Mn^{2+} + Br_{2} + H_{2}O$
Difficult
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo